Оригинальный текст 1.28-29
(1.28-29)
arjuna uvāca——
dṛṣṭvemān svajanān kṛṣṇa yuyutsuṁ samupasthitam |
sīdanti mama gātrāṇi mukhaṁ ca pariśuṣyati ||
vepathuś ca śarīre me romaharṣaś ca jāyate |
gāṇḍīvaṁ sraṁsate hastāt tvak caiva paridahyate ||
śrīdharaḥ : kim abravīd ? ity apekṣāyām āha—dṛṣṭvemān ity-ādi yāvad adhyāya-samāpti | he kṛṣṇa ! yoddhum icchataḥ purataḥ samavasthitān svajanān bandhu-janān dṛṣṭvā madīyāni gātrāṇi kara-caraṇādīni sīdanti viśīryante | kiṁ ca, vepathuś cety-ādi | vepathuḥ kampaḥ | romaharṣaḥ romāñcaḥ | sraṁsate nipatati | paridahyate sarvataḥ santapyate ||28-29||
madhusūdanaḥ : tad eva bhagavantaṁ praty arjuna-vākyam avatārayati sañjayaḥ—arjuna uvācety-ādinā | evam uktvārjunaḥ saṁkhye [1.46] ity ataḥ prāktanena granthena | tatra svadharma-pravṛtti-kāraṇībhūta-tattva-jñāna-pratibandhakaḥ sva-para-dehe ātmātmīyābhimānavato’nātma-vido’rjunasya yuddhena sva-para-deha-vināśa-prasaṅga-darśinaḥ śoko mahān āsīd iti tal-liṅga-kathanena darśayati tribhiḥ ślokaiḥ |
imaṁ svajanam ātmīyaṁ bandhu-vargaṁ yuddhecchuṁ yuddha-bhūmau copasthitaṁ dṛṣṭvā sthitasya mama, paśyato mamety arthaḥ | aṅgāni vyathante mukhaṁ ca pariśuṣyatīti śramādi-nimitta-śokāpekṣayātiśaya-kathanāya sarvato-bhāva-vāci-pari-śabda-prayogaḥ ||28||
vepathuḥ kampaḥ | romaharṣaḥ pulakitatvam | gāṇḍīva-bhraṁśenādhairya-lakṣaṇaṁ daurbalyam | tvak-paridāhena cāntaḥ-santāpo darśitaḥ ||29||
viśvanāthaḥ : dṛṣṭvety atra sthitasyety adhyāhāryam ||28-29||
baladevaḥ : kaunteyaḥ śoka-vyākulaṁ yad āha tad anuvadati dṛṣṭvemam iti | svajanaṁ sva-bandhu-vargaṁ jātāv eka-vacanaṁ sa-gotra-bāndhava-jñāti-bandhu-sva-svajanāḥ samāḥ ity amaraḥ | dṛṣṭvāvasthitasya mama gātrāṇi kara-caraṇādīni sīdanti śīryante | pariśuṣyati iti śramādi-hetukāc choṣād atiśayitvam asya śoṣasya vyajyate | vepathuḥ kampaḥ | romaharṣaḥ pulakaḥ | gāṇḍīva-bhraṁśenādhairyaṁ tvag-dāhena hṛd-vidāho darśitaḥ ||28-29||