Оригинальный текст 1.8-9
(1.8-9)
bhavān bhīṣmaś ca karṇaś ca kṛpaś ca samitiñjayaḥ |
aśvatthāmā vikarṇaś ca saumadattir jayadrathaḥ ||
anye ca bahavaḥ śūrā mad-arthe tyakta-jīvitāḥ |
nānā-śastra-praharaṇāḥ sarve yuddha-viśāradāḥ ||
śrīdharaḥ : tān eṣa āha—bhavān iti dvābhyām | bhavān droṇaḥ | samitiṁ saṁgrāmaṁ jayatīti tathā | saumadattiḥ somadattasya putro bhūriśravāḥ | anye ceti mad-arthe mat-prayojanārthaṁ jīvitaṁ tyaktum adhyavasitā ity arthaḥ | nānā anekāni śastrāṇi praharaṇa-sādhanāni yeṣāṁ te | yuddhe viśāradā nipuṇā ity arthaḥ ||8-9||
madhusūdanaḥ : tatra viśiṣṭān gaṇayati—bhavān iti | bhavān droṇaḥ bhīṣmaḥ karṇaḥ kṛpaś ca | samitiṁ saṁgrāmaṁ jayatīti samitiñjaya iti kṛpa-viśeṣaṇaṁ | karṇād anantaraṁ gaṇyamānatvena tasya kopam āśaṅkya tan-nirāsārtham ete catvāraḥ sarvato viśiṣṭāḥ | nāyakān gaṇayati—aśvatthāmā droṇa-putraḥ | bhīṣmāpekṣayācāryasya prathama-gaṇanavad vikarṇādy-apekṣayā tat-putrasya prathama-gaṇanam ācārya-paritoṣārtham | vikarṇaḥ sva-bhrātā kanīyān | saumadattiḥ somadattasya putraḥ śreṣṭatvād bhūri-śravāḥ | jayadrathaḥ sindhu-rājaḥ | “sindhu-rājas tathaiva ca” iti kvacit pāṭhaḥ | kim etāvanta eva nāyakāḥ ? nety āha—anye ca śalya-kṛtavarma-prabhṛtayo mad-arthe mat-prayojanāya jīvitam api tyaktum adhyavasitā ity arthena tyakta-jīvitā iti | anena svasminn anurāgātiśayas teṣāṁ kathyate | evaṁ sva-sainya-bāhulyaṁ tasya svasmin bhaktiḥ śauryaṁ yuddhodyogo yuddha-kauśalaṁ ca darśitaṁ śūrā ity-ādi-viśeṣaṇaiḥ ||8-9||
viśvanāthaḥ : saumadattir bhūriśravāḥ | tyakta-jīvitā iti jīvita-tyāgenāpi yadi mad-upakāraḥ syāt, tadā tad api kartuṁ pravṛttā ity arthaḥ | vastutas tu mayaivaite nihatāḥ pūrvam eva nimitta-mātraṁ bhava savyasācin [gītā 11.33] iti bhagavad-ukter duryodhana-sarasvatī satyam evāha sma ||8-9||
baladevaḥ : bhavān iti | bhavān droṇaḥ | vikarṇo mad-bhrātā kaniṣṭhaḥ | saumadattir bhūriśravāḥ | samitiñjayaḥ saṁgrāma-vijayīti droṇādīnāṁ saptānāṁ viśeṣaṇam | nanv etāvanta eva mat-sainye viśiṣṭāḥ kintv asaṅkhyeyāḥ santīty āha—anye ceti | bahavo jayadratha-kṛtavarma-śalya-prabhṛtayaḥ | tyaktety-ādi karmaṇi niṣṭhā jīvitāni tyaktuṁ kṛta-niścayā ity arthaḥ | itthaṁ ca teṣāṁ sarveṣāṁ mayi snehātirekāt śauryātirekād yuddha-pāṇḍityāc ca mad-vijayaḥ siddhyed eveti dyotyate ||8-9||