|| 1.1.23 ||
padma-purāne ca—
aprārabdha-phalaṁ pāpaṁ kūṭaṁ bījaṁ phalonmukham |
krameṇaiva pralīyeta viṣṇu-bhakti-ratātmanām ||
śrī-jīvaḥ : pūrvārtham eva spaṣṭayati—pādme ceti | pāpam iti viśeṣyam | tatra phalonmukhaṁ prārabdham | bījaṁ vāsanā-mayaṁ prārabdhatvonmukham iti yāvat | kūṭaṁ bījatvonmukham | aprārabdha-phalaṁ na prārabdhaṁ kūṭatvādi-rūpa-kāryāvasthatvaṁ yena tat | tac cānādi-siddham anantam eva | kārikāyāṁ tu etad evāprārabdham ity uktam | bīja-prārabdhe tu pūrvaṁ gaṇite | yat tu kūṭam avaśiṣṭaṁ tad apy aprārabdha evāntarbhāvyam | krameṇa pūrva-pūrvānukrameṇa, tathāpi pūrvoktaṁ sadyaḥ savanāya [bha.ra.si. 1.1.21] iti kamala-patra-śata-vedha-nyāyena kiṁcit-kāla-vilambo jñeya iti ||23||
mukundaḥ : pādme ceti | pāpam iti viśeṣyam | aprārabdha-phalaṁ prārabdhātiriktam anantam | kūṭaṁ tasyaiva rāśitayāvasthānam | bījaṁ vāsanāmayam | phalonmukhaṁ prārabdhaṁ krameṇa pūrvaṁ pāpaṁ paścāt tad-bījam iti krameṇa | na tu ślokokta-pāpa-krameṇa ajāmilāder nāmābhāsena bījasyāpi kṣayo nāmno’nargala-prabhāvāt ||23||
viśvanāthaḥ : bhakteḥ prārabdha-sāmānya-nāśakatve purāṇāntaram api pramāṇayati—pādme ceti | pāpam iti viśeṣyam | tatra phalonmukhaṁ prārabdham | bījaṁ vāsanā-mayaṁ prārabdhatvonmukham | kūṭaṁ bījatvonmukham | aprārabdha-phalaṁ na prārabdhaṁ phalaṁ kūṭatvādi-rūpa-kāryāvasthatvaṁ yena tat | tac cānādi-siddham anantam eva | kārikāyāṁ tu etad evāprārabdham uktam | bīja-prārabdhe tu pūrvaṁ gaṇite | yat tu kūṭam avaśiṣṭaṁ tad apy aprārabdha evāntarbhāvyam | krameṇāprārarabdhādi pūrva-pūrva-pāpa-nāśa-krameṇa | kramas tu kamala-patra-śata-vedha iva eka-kṣaṇa-madhya eva jñeyaḥ ||23||
—o)0(o—